Śląsk niezatarty. Krajobrazowy reportaż z miejsc zapomnianych

     Ta książka to opowieść o miejscach, które kiedyś były pełne życia, a dziś są tylko milczącymi pamiątkami. Zabiera nas w podróż przez zrujnowane pałace i zamki, puste hale przemysłowe, osiedla robotnicze pamiętające czasy, gdy gwizdek z kopalni wyznaczał rytm życia całej dzielnicy. Wędrujemy przez miasteczka, nadal istniejące na mapie, ale z dnia na dzień coraz mniej realne – jak Sokołowsko, w którym kiedyś leczyła się Europa, czy Chełmsko Śląskie, gdzie dawno temu tkano len, a dziś słychać tylko ciszę. Przed nami niemal cały Śląsk – skomplikowany region, który administracyjnie leży w województwach dolnośląskim, opolskim i śląskim. Czas więc na wędrówkę szlakiem ruin, przemilczeń i niepamięci. Od fabryki „Concordia” w Bolesławcu przez pałace w Bożkowie i Kopicach oraz elektrociepłownię Szombierki po robotnicze osiedla w Zabrzu i Bytomiu. Odkryjemy miejsca zniszczone przez ludzkie decyzje i bezlitośnie upływający czas. Niektóre porzucono zaraz po 1945 roku jako zbyt niemieckie i zbyt niepasujące do nowej tożsamości. Inne eksploatowano do granic technicznej wytrzymałości, by następnie je zamknąć. Jakby nikt nie wierzył, że mogą jeszcze komuś służyć. Przez dekady Śląsk był przekształcany, pozbawiany swojego dziedzictwa, a potem – w epoce transformacji politycznej i gospodarczej – pozostawiony samemu sobie. Często wraz z miejscami zaniedbywano też ludzi i wspomnienia o przeszłości.

     Śląsk zapomniany. Śląsk opuszczony. Śląsk, który milczy, choć jego mury nadal przyciągają nas swoją magią. Zatrzymajmy się na chwilę, by te miejsca mogły do nas przemówić.

Spis treści:

Słowo wstępne 

WOJEWÓDZTWO DOLNOŚLĄSKIE

Ratno Dolne - zwierciadło historii
Bożków - pałac jak z bajki
Pałac w Brzezince - ofiara barbarzyństwa
Pałac w Wojanowie-Bobrowie - pechowiec wśród gwiazd
Kościół ewangelicki w Miłkowie - wymazywanie pamięci
Willa Daisy w Wałbrzychu - ostatni dom pięknej księżnej
Sokołowsko - uzdrowisko na miarę Davos
Chełmsko Śląskie - zapomniany ośrodek tkactwa
Kuźniczysko - magia zamknięta w drewnie
Mokrzeszów - król dolnośląskich tajemnic
Kolej Sowiogórska - koleją zębatą ku zabytkowi
Most w Pilchowicach - przeprawa z widokami
Dworzec Górnośląski we Wrocławiu - pionierstwo kolejnictwa
Wieże kopalniane Chrobry I i Chrobry II w Wałbrzychu - świadkowie górniczej przeszłości
Browar Sobótka-Górka - piwowarskie tradycje Dolnego Śląska
Kowary - miasto utkane z wełny
Fabryka Concordia w Bolesławcu - przędzalnia nad Bobrem 

WOJEWÓDZTWO OPOLSKIE

Pałac w Kopicach - rezydencja śląskiego Kopciuszka
Pałac w Turawie - barokowy pustostan
Głuchołazy - niszczycielska woda
Kościół ewangelicki w Grodkowie - ruina w zapomnianym mieście
Młyn w Pisarzowicach - przydatny, ale niepotrzebny
Port Kędzierzyn-Koźle - śląskie okno na świat
Wapienniki - „białe złoto" Opolszczyzny
Fabryka sukna w Prudniku - tekstylne imperium
Fort Fryderyka w Kędzierzynie-Koźlu - gratka dla miłośników twierdz

WOJ EWÓDZTWO ŚLĄSKIE

Krowiarki - rezydencja śląskich przemysłowców
Stawików - perła wśród zieleni
Pałac w Bycinie - późnobarokowy skarb
Cmentarz ewangelicki w Bielsku-Białej - pamiątka wielokulturowości
„Piramidy» w Ustroniu - odpoczynek w awangardzie
Osiedle robotnicze Zandka w Zabrzu - maty robotniczy raj
Osiedle Bobrek w Bytomiu - smutny obraz transformacji
Lipiny w Świętochłowicach - opowieść o upadku
Dom Towarowy Kaufhaus w Rudzie Śląskiej - powiew luksusu
Knurów-Szczyglowice - podwodna kawiarnia
Synagoga w Wielowsi - okruchy pamięci
Wieże ciśnień w Gliwicach - niekwestionowany symbol rozwoju
Kopalnia i elektrociepłownia Szombierki - pejzaż poprzemysłowy
Huta Uthemanna - piękny truciciel
Kopalnia Wieczorek - twarz upadku śląskiego górnictwa

Wybrana bibliografia

Beata i Paweł Pomykalscy: "Śląsk niezatarty. Krajobrazowy reportaż z miejsc zapomnianych". Wydawnictwo Księży Młyn, Łódź 2025. Okładka miękka, format 14,5 x 20,5 cm, stron 264, kolorowe ilustracje