Sudety nr 1/2026 (190)

     Zapraszamy do lektury najnowszego, wiosennego wydania czasopisma „Sudety”! To obowiązkowa pozycja dla każdego, kto chce odkrywać sekrety dolnośląskiego krajobrazu, od zapomnianych wiosek po architektoniczne detale ukryte w parkach i na sudeckich wieżach.

     Tradycyjnie na początku Waldemar Brygier w dziale „Krótko” podsumowuje bieżące wydarzenia z regionu. Warto zorientować się co się wydarzyło lub wydarzy na szlakach Waszych sudeckich wędrówek.

Historia i architektura
     W tym numerze ruszamy śladami przeszłości, która wciąż drzemie w sudeckich murach. Marian Gabrowski zabierze Państwa do zaginionej wioski Stubin, a o pamiątkach reformacji w jaworskim Kościele Pokoju opowiada Witold Hermaszewski. Do Jawora zabiera nas też Justyna Romanowska, a konkretnie w mury dawnego klasztoru oo. Bernardynów, w ramach nowego cyklu prezentacji „Tam i z powrotem z DOT-em”. Wolfgang J. Brylla znów stawia intrygujące pytania o losy zaginionych śląskich organów, tym razem z Rościszowa. Adrian Dwornicki przybliża historię Wieży Bramy Nyskiej, zwanej „Wieżą Wróbla”. Adam Lutogniewski nawiązując do poprzedniego artykułu A. Dwornickiego nt. pałacu w Rysiowicach k. Otmuchowa, opisuje przylegającą do niego ale zapomnianą i popadającą w ruinę nekropolię rodu von Ingenheim. Kontynuujemy kronikę Gottesbergu, w której Piotr Retecki prezentuje zapis kryzysu powojennego. Ale nie tylko tą dawną historią „Sudety” żyją. Na łamach po raz pierwszy zagościł  Bartosz Skowroński, który opisuje realia podróżowania autobusem po Sudetach w trudnych latach 1945–1946. Miłośników modernizmu ucieszy kolejny tekst Macieja Czarneckiego tym razem„Jubilacie” z Lądka-Zdroju.

Kultura
     Na łamach nie brakuje sudeckiej kultury. Michał Hajdukiewicz przybliża postać fotografa z Sobótki Józefa Śliza w tekście „ślizgaFka”, a współczesne swoje fotografie z Sudetów prezentuje Karol Nienartowicz. O tym, jak wielka historia potrafi zapisać się w drobiazgach, przekonuje Magdalena Kuchta opisując w artykule „Historia zapisana w przedmiotach” Izbę Tradycji Ziemi Strzegomskiej. Edward Białek tym razem sięgnął po poezję Waldemara von Grumbkowa, Kamil Piotr Piotrowski po najnowsze wydawnictwa o tematyce sudeckiej, a Sebastian Sroka postanowił wprowadzić czytelników w mroczny świat sudeckich kryminałów.

Przyroda i geologia
     Wiosna to idealny czas, by przyjrzeć się sudeckiej naturze. Kamila Reczyńska i Krzysztof Świerkosz – którzy przyjęli niedawno nasze zaproszenie i debiutują na łamach – prezentują roślinne unikaty regionu i przedgórza. Włodzimierz Kita opisuje fascynującą czasznicę olbrzymią a Adrian Marciszak przybliża historię sudeckich badań paleofauny. Tomasz Pawlik i Agata Pacławska-Pawlikowie zapraszają na kolejną geologiczną wędrówkę tym razem wśród gnejsowych wzniesień Wzgórz Krzyżowych.

Turystyka 
     Tych, którzy wolą aktywny wypoczynek Wojciech Głodek zaprasza w podróż koleją. jedną najpiękniejszych widokowo tras, do miasta nad Włodzicą. Michał Naskręt prowadzi nas drogą na Ślężę śladem obrazów z dawnej pocztówki.

Spis treści:

Waldemar Brygier – „Krótko”
Waldemar von Grumbkow „Wałbrzych w śniegu” (tłum. Edward Białek)
Karol Nienartowicz – „Fotografie”
Michał Hajdukiewicz – „ślizgaFka o kadrach z życia Józefa Śliza”
Wojciech Głodek – „Pociągiem do miasta nad Włodzicą”
Magdalena Kuchta – „Historia zapisana w przedmiotach”
Justyna Romanowska – „Historia regionu skryta w klasztornych murach”
Maciej Czarnecki – „Jubilat. Na końcu parku”
Adrian Dwornicki – „Wieża Bramy Nyskiej – Wieża Wróbla”
Marian Gabrowski – „Zaginiona wioska Stubin”
Kamil Piotr Piotrowski – „Zapowiedzi wydawnicze”
Michał Naskręt – „Droga na Ślężę”
Witold Hermaszewski – „Pamiątki 400-lecia reformacji w Kościele Pokoju w Jaworze”
Kamila Reczyńska, Krzysztof Świerkosz – „Roślinne unikaty Sudetów i ich Przedgórza”
Włodzimierz Kita – „Czasznica olbrzymia”
Wolfgang J. Brylla – „Co z organami z Rościszowa?”
Adam Lutogniewski – „Zapomniany cmentarz w Rysiowicach”
Johannes Brauner – „Kronika miasta Gottesberg cz. 15” (tłum. Piotr Retecki)
Tomasz Pawlik, Agata Pacławska-Pawlik – „Wśród gnejsowych wzniesień Wzgórz Krzyżowych”
Bartosz Skowroński – „Autobusem po Sudetach i Przedgórzu Sudeckim (1945-1946)”
Adrian Marciszak – „Enigma sudeckich niedźwiedzi”
Sebastian Sroka – „Sudeckie kryminały”